با اين ذكر روحانى سازنده وابستگى خود را به خداوند اعلا كه او را به سوى خود خوانده است درك مىكند . پس اين بىنهايت كوچك شايستگى تماس با آن بىنهايت بزرگ را داراست كه اين صدا را در گوش او طنين‌انداز كرده است كه : بازآ بازآ هر آن كه هستى بازآ آدمى ، با طواف خانهء خدا كه ظاهراً چيزى بيش از چند سنگ روى هم نهاده نيست ، مىتواند شفافيت در و ديوار عالم طبيعت را كه پرده‌هاى كميت و كيفيت روى آن را پوشانده است دريابد و بداند كه همين سنگ‌ها در مقابل روح سبك‌رو و بلند پرواز آدمى ، تيرگى و سختى خود را كنار مىگذارد و به شكل رصدگاهى براى نظاره و انجذاب به بارگاه ربوبى برمىآيد . دو ركعت نماز مقام ابراهيم بزرگ‌ترين حقيقتى را كه تعليم مىدهد ، اينست كه معبدى كه در روى زمين بنا مىشود و جايگاهى كه كامل‌ترين مردم در آنجا مىايستند و با خداى خود رابطه برقرار مىكند ، براى همگان يكسان است . چه حكمت والايى در سعى و تكاپو ميان صفا و مروه وجود دارد كه قابل توصيف نيست ، اين حكمت مىگويد : اگر انسانى بكوش ، حركت كن ، راكد و جامد مباش ، عنصر پايدار روح آدمى كوشش و تكاپوست . [ يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ ] « 1 » . اى انسان ! يقيناً تو با كوشش و تلاشى سخت به سوى پروردگارت در حركتى ، پس او را [ در حالى كه مقام فرمانروايى مطلق و حكومت بر همه چيز ويژهء اوست و هيچ حكومتى در برابرش وجود ندارد ، ] ديدار مىكنى .

--> ( 1 ) - انشقاق ( 84 ) : 6 .